เคยสงสัยกันไหมว่า… ทำไม “ญี่ปุ่น” ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นประเทศมีระเบียบ วัฒนธรรมเข้มแข็ง กลับมีอุตสาหกรรมหนังผู้ใหญ่ (AV) ที่เปิดเผยและใหญ่ระดับโลกได้?
ฟังดูเหมือนขัดกันนิด ๆ แต่จริง ๆ แล้วเบื้องหลังมันมีทั้งเรื่องกฎหมาย มุมมองสังคม และแนวคิดเชิงธุรกิจผสมกันอยู่แบบน่าสนใจมาก
เริ่มจากข้อเท็จจริงก่อนเลยว่า ญี่ปุ่น “ไม่ได้เคยประกาศให้หนังโป๊ถูกกฎหมายแบบตรง ๆ” นะครับ เพราะในกฎหมายอาญามาตรา 175
ยังระบุชัดว่าห้ามเผยแพร่สื่อลามกอนาจารอยู่
คำตอบคือ “การตีความกฎหมาย + การปรับตัวของอุตสาหกรรม”
วงการนี้ใช้วิธีใส่โมเสกปิดอวัยวะเพศ
ซึ่งถือว่าไม่เข้าข่าย “ลามกแบบเปิดเผย” ตามนิยามของกฎหมาย พอเป็นแบบนี้ หนังจึงถูกจัดเป็น “สื่อสำหรับผู้ใหญ่” แทนที่จะเป็นของผิดกฎหมายเต็มรูปแบบ
พูดง่าย ๆ คือ ไม่ได้ถูกอนุญาตตรง ๆ แต่ทำให้ “ไม่ผิดเงื่อนไข” นั่นเอง
อีกปัจจัยสำคัญคือ เรื่อง “เสรีภาพในการแสดงออก”
ญี่ปุ่นให้ความสำคัญกับสิทธิของผู้ใหญ่มากพอสมควร ถ้าเป็นการผลิตที่มีความยินยอม ไม่เกี่ยวข้องกับผู้เยาว์ และอยู่ในกรอบที่กฎหมายกำหนด รัฐจะไม่เข้าไปแทรกแซงหนัก ๆ
แทนที่จะห้ามแบบเด็ดขาด รัฐเลือก “ตั้งกติกาแล้วควบคุม” มากกว่า
ซึ่งมันโยงไปถึงแนวคิดเชิงปฏิบัติ (pragmatic) ของญี่ปุ่นด้วย
เขามองว่า ต่อให้สั่งห้ามยังไง ความต้องการก็ยังมีอยู่ดี ถ้ากดให้หายไป มันก็แค่ย้ายลงใต้ดิน แล้วจะยิ่งควบคุมยาก เกิดปัญหาทั้งอาชญากรรม การบังคับ และการเอาเปรียบ
แต่ถ้าดึงขึ้นมาอยู่บนดิน ผลที่ได้คือ:
- รัฐเก็บภาษีได้จริง
- มีมาตรฐานตรวจสุขภาพนักแสดงAV
- สามารถออกกฎหมายคุ้มครองได้ เช่น กฎหมายใหม่ที่ให้นักแสดงยกเลิกสัญญาได้ในบางกรณี
สุดท้ายคือเรื่อง “วัฒนธรรม”
ถ้าย้อนดูประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น จะเห็นว่าเรื่องเพศไม่ได้ถูกมองว่าเป็นสิ่งต้องห้ามแบบสุดโต่ง อย่างยุคเอโดะก็มีภาพพิมพ์แนวอีโรติก (ชุนกะ) ที่แพร่หลาย หรือพิธีกรรมเกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์ที่เกี่ยวข้องกับสัญลักษณ์ทางเพศ
ทำให้สังคมญี่ปุ่นค่อนข้าง “แยกเรื่องเพศออกจากศีลธรรมสาธารณะ” ได้ชัดเจนพอสมควร
ดังนั้นภาพที่เราเห็น—ไม่ว่าจะเป็นร้านขายสื่อผู้ใหญ่ หรือสินค้าแนวนี้ในพื้นที่เฉพาะ—จึงถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติ ตราบใดที่ไม่รบกวนคนอื่น และอยู่ในโซนที่จัดไว้
สรุปแบบเข้าใจง่าย ๆ เลยก็คือญี่ปุ่นไม่ได้เปิดเสรีแบบไร้ขอบเขต แต่ใช้วิธี “วางกรอบ + ควบคุม + ปรับตามความจริงของสังคม”
มันเลยกลายเป็นอุตสาหกรรมที่ไม่ต้องหลบซ่อน แถมยังเติบโตจนมีมูลค่าทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมระดับโลกอย่างที่เราเห็นกันทุกวันนี้ครับ